هراس های امنیتی مانع از حفاری های پاکستان شده است

اسلام آباد - گنجینه های بیشمار باستانی پاکستان منتظر زمانی هستند که دانشمندان احساس امنیت کنند تا دوباره حفاری را از سر بگیرند.

کاوشگران اداره باستان شناسی و موزه های خیبر پختونخوا در روستای دور افتاده پرواک در منطقه چیترال، لوحه ها و مصنوعات گلی متعلق به قرن 17 پیش از میلاد را پیدا کرده اند.

زوراوار خان یک عضو تیم حفاری به آسیای میانه آنلاین گفت: «از آنجا که ... این اشیاء به تمدن آریایی تعلق دارند، آنها قطعاً دانش ما در مورد مبدا پیش از تاریخ را افزایش خواهند داد.»

زوراوار گفت که مرحوم حسن دانی، باستان شناس، نام تمدن آن زمان را «فرهنگ قبر گاندهارا» نامید. پاکستان تنها کشور در جهان است که نشانه های دو تمدن قدیمی را در آن می توان یافت. این کشور بیش از 2,500 سایت پیش از تاریخ متعلق به تمدن دره ایندوس و تمدن گاندهارا دارد که اغلب آنها در پنجاب، سند و بلوچستان قرار دارند. سایت هایی که قدمت آنها به دوران عصر حجر باز می گردد در خیبر پختونخوا قرار دارند.

اما نگرانی های امنیتی این حفاری ها را کند کرده است.

بهادر خان، معاون اداره فدرال باستان شناسی و موزه ها در اسلام آباد، گفت: «به علت نگرانی های امنیتی به ویژه در خیبر پختونخوا هفت تیم متخصص خارجی در حفاری ها، مذاکرات و کارهای بازسازی شرکت نخواهند داشت.»

باستان شناسانی از فرانسه، آلمان، ایتالیا، کره، ژاپن، انگلیس و چین رهبری حفاری ها در سایت های پاکستانی را بر عهده داشته اند. با این وجود، به دلیل افزایش بیش از حد آشفتگی ها در پاکستان، آنها این روزها در کشورهای خود مانده اند.

بهادر با اشاره به دانشمندان ایتالیایی، آلمانی و ژاپنی گفت: «دولت پاکستان از آنها حفاظت امنیتی نمی کند.»

یک سخنگوی وزارت داخله در اسلام آباد با این نظر مخالف است. او گفت: «هیات های بین المللی توسط دولت های خودشان محدود شده اند. ما از آنها استقبال می کنیم.»

سایت ها منتظر هستند تا از نظر باستان شناسی کاوش شوند. در پیشاور، آنها شمایل مغول، سیک و حتی فاتحان انگلیسی را دارند. کارهای چوبی تزئینی متعلق به سده های مختلف دانشمندان را قادر ساخته است تا تاریخچه فرهنگی متنوع این مرکز استان را ردیابی کنند.

بهادر گفت که در درون خیبر پختونهوا، دره گومال غنی ترین سایت های پیش از تاریخ را بعد از منطقه بانو دارد.

او گفت: «در مورد دوره بودا، سایت های بی شمار و بالقوه ای در سوات، دیر، پیشاور، مردان، سوابی، هاریپور و منصحرا وجود دارند.»

سایت های بودایی مشکل امنیتی قابل توجهی دارند. بسیاری از آنها در منطقه شمالی در مناطق درگیری میان طالبان پاکستان و نیروهای امنیتی قرار دارند. این سایت ها موجبات عصبانیت خاص افراط گرایان اسلامی را نیز فراهم می کنند.

بهادر گفت: «عدم برقراری صلح همه چیز را تهدید می کند. تخریب بازمانده های بودا به معنای اسلام نیست، اما برخی عوامل می خواهند با این کار به دولت فشار آورده و مردم عادی را تهدید کنند.»

او به خاطر دارد که اسلام گرایان هفت حکاکی بودایی سنگی متعلق به قرن هفتم را در سوات منفجر کردند. اقدامات آنها در جهت خراب کردن این سایت ها از سوات به سایت های باستانی منطقه گاندهارا در باجور کشیده شده است.

بهادر گفت: «پاکستان از نظر میراث فرهنگی، معماری مغول غنی است، ... اگر این میراث به درستی حفظ شود می تواند این کشور را به مرکز گردشگری محلی و خارجی تبدیل کند.»

تروریسم و جنگ علیه آن در دره تاکسیلا نیز قربانیان خود را گرفته است. یک کارگر نومید در یک فروشگاه سوغاتی در تاکسیلا گفت: «خارجی ها دیگر نمی آیند. محلی ها علاقه کمی به این سایت ها دارند. ... ما تمام روز چشم به راه هستیم ... اما کسی نمی آید.»

بهادر هشدار داد: «رشد انزجار دولتی میراث فرهنگی ما را به خطر انداخته است که با 2.2 میلیون سال قدرت به عصر پالئولیتیک بر می گردد.»