گفته می شود که دانشکده های ازبکستان در فساد فرو رفته اند

تاشکند - شهرت قایبوف 16 ساله بر روی تختی در یک اطاق نیمه تاریک دراز کشیده است و به سقف زل زده است.

آرزوهایش برای رفتن به دانشکده پزشکی به باد رفته اند.

یک هفته پیش امتحان ورودی دانشکده پزشکی را داده است.

او گفت: «من بسیاری از سوالات را سفید رها کردم.»

امتحانات ورودی امروزه در ازبکستان نسبت به گذشته بسیار پربارتر شده اند. این سیستم به گفته برخی معلمان برای از بین فساد اجرا شده است اما بسیاری از دانش آموزان و والدین می گویند که این سیستم در را برای رشوه باز گذاشته است. (سیستم آموزشی قرقیزستان با اتهامات مشابهی مواجه است.)

شهرت نمی خواست به اغلب سوالات در مورد این که چطور امتحان داده است پاسخ دهد و بجای آن با گوشه ملافه تختش بازی می کرد و لبش را می گزید.

عکسی از همکلاسی سابقش زلیخا از کتاب زیست شناسی خودش بیرون آمده بود.

چند روز بعد از آزمون، شهرت دست به خودکشی زده بود. مادرش او را در حالی در وان حمام پیدا کرده بود که مچ دستهایش را پاره کرده بود. پزشکان جانش را نجات دادند.

سمیرا مادر شهرت گفت: «شهرت و زلخیا با یکدیگر به مدرسه می رفتند. زلیخا دوست دخترش بود. ... اما اکنون پس از اتمام کلاس نهم، باید از یکدیگر جدا شوند.»

برخی می گویند که گرفتن پذیرش در ازبکستان رشوه می طلبد.

بسیاری از دانش آموزان و والدین می گویند که متقاضیان پذیرش در دانشکده های مشهور ازبکستان نه بر اساس هوش و دانش بلکه بر اساس توانایی در پرداخت رشوه با یکدیگر رقابت می کنند.

جوانان پس از نه سال مدرسه رفتن به مدت سه سال باید به دانشکده یا هنرستان حرفه ای بروند تا حرفه آینده خود را بیاموزند و دوره های عادی دبیرستان را طی کنند. پس از آن، آنها می توانند تلاش کنند وارد دانشگاه شوند یا به دنبال کار بگردند.

تعداد بی سابقه ای از دانش آموزان امسال برای ورود به مشهورترین دانشکده های این کشور درخواست داده اند. برای مثال، دانشکده فناوری اطلاعات کالانوف از بین 450 متقاضی 150 نفر را پذیرش خواهد کرد. روی هم رفته 600,000 دانش آموز برای ثبت نام در 1,500 دانشکده و لیسه ازبکستان رقابت می کنند.

شوکت جولانوف، معاون اول آموزش عالی و ثانویه وزیر تحصیلات، گفت که دانشکده های پزشکی، حقوق، فناوری اطلاعات، اقتصاد، مدیریت هتلداری و هنرهای موسیقی-سیرک از جمله مشهورترین دانشکده ها هستند.

مارگاریتا زاخیدوا که دخترش فریده در حال ورود به یکی از دانشکده های تاشکند است گفت: «مدیران دانشکده مدعی هستند که آنها باسوادترین متقاضیان را پذیرش خواهند کرد اما در واقع این طور نیست. ما تصمیم گرفتیم شانس را از دست ندهیم لذا 500 دلار پرداخت کردیم.» او گفت که پسرش سال گذشته در همان دانشکده از طریق رشوه ثبت نام کرده است.

زاخیدوا گفت که رشوه ورودی بین 300 تا 3,000 دلار بابت هر نفر است.

سمیرا گفت: «شهرت و زلیخا هر دو آرزو داشتند که دکتر شوند. پدر زلیخا پولدار است و هزینه ورود وی ... به دانشگاه را خواهد داد - برعکس من که حقوقم ماهیانه 80 دلار است. ... حتی اگر شهرت نمره های بالایی بگیرد، او بدون رشوه در دانشکده پزشکی پذیرفته نمی شود.»

فقط والدین و دانش آموزان نیستند که می پذیرند دادن رشوه واقعیتی در زندگی است.

یک استاد دانشگاه با نام ولیده کافرووا گفت: «بالاترین رشوه - در حدود 3,000 دلار - برای پذیرش در لیسه دانشگاه اقتصاد و دیپلماسی جهانی است که فرزندان کارگران یا روحانیون به هیچ عنوان در آنجا پذیرش نمی شوند.»

تنها عده کمی از دانش آموزان از راه درس خواندن به هدف می رسند.

او گفت: «ما فهرستی از افرادی را داریم که پذیرفته خواهند شد و اغلب والدین برای ثبت نام فرزندانشان پول پرداخت کرده اند.»

صوفیا نوسیکوا که دخترش به لیسه دانشگاه اقتصاد و دیپلماسی جهانی راه پیدا کرده است با این نظر مخالف است: «درست نیست؛ ما هیچ پولی پرداخت نکردیم.» او گفت که با این وجود، او با هزینه 3 تا 5 دلار بابت هر ساعت برای دخترش مربی خصوصی گرفته است تا به او برای گذراندن آزمون کمک کنند.

زورینه گادجی مورداوا یکی از متقاضیان یک سال با چهار مربی خصوصی درس خوانده است. او گفت: «من می خواهم به یکی از دانشکده های عالی بروم نه هر چه که شد. بدون رشوه نمی توانید به دانشکده خوبی امید داشته باشید. پدرم ... باید به رئیس دانشکده 1,500 دلار بپردازد.»

دولت می گوید که تاکید امتحان ورودی برای از بین بردن فساد است.

علیرغم گزارشات والدین و دانش آموزان که می گویند رشوه پرداخت کرده اند، برخی معلمان می گویند که پذیرش دانش آموزان بر اساس آزمون ها فساد را از بین برده است.

قدیر اوزیموف یک استاد مثلثات در دانشکده فناوری اطلاعات (در تاشکند) گفت که وقتی پذیرش بر اساس نمره بود «مدیران مدارس رشوه می گرفتند تا دیپلم با نمرات درخشان صادر کنند. امروزه، نوجوانان با صداقت در امتحانات ورودی شرکت می کنند.»

کاخرامون زوپاروف رئیس دانشکده فناوری رایانه در تاشکند گفت: «آزمون های ورودی منعکس کننده دانش دقیق متقاضی است و برای انتخاب شدن کافی است» و افزود که فساد اکنون به حداقل رسیده است.

زوپاروف گفت که کاستی سیستم قدیمی این بود که دانشجویان پس از سال اول دانشگاه با آزمون های ارزیابی جدی مواجه می شدند.

منیره خاسانوا یک معلم دبیرستان با این نظر موافق است و گفت در سیستم قدیمی، معلمان اغلب در ازای رشوه یا به درخواست مدیر نمرات بالا می دادند.

کمیسیون های آموزشی بخشی از این روند هستند.

جولانوف گفت که وضعیت امروز متفاوت است: آزمون ورودی کار کمیسیون هایی است که شامل مدیر مدرسه؛ یک نماینده از هر مرکز آزمون دولتی، وزارت تحصیلات، و حکمیت های (منطقه ای، محلی یا مدیریت های شهرداری)؛ و مربیان دانشکده و هنرستان می شوند.

جولانوف گفت: «این ترکیب کمیسیون ... هر گونه ارزیابی ناعادلانه یا جانبدارانه در مورد سطح دانش فارغ التحصیلان دبیرستان را رد می کند. علاوه بر آن، از چهار یا پنج تن از اولیاء به عنوان ناظر دعوت می شود.»

بر اساس گزارش وزارت آموزش عالی و ثانویه سیستم جدید جوانان را به سوی شغلی هدایت می کند که دارای فرصت های کاری است که با علائق شخصی آنها نیز منطبق است.

از نظر وزارتخانه ای، قبل از این که ازبکستان این سیستم را معرفی نماید، تنها 56 درصد از فارغ التحصیلان کلاس نهم به لیسه یا کالج می رفتند؛ بقیه سه سال دیگر در دبیرستان می ماندند یا از نظر حرفه ای سردرگم باقی می ماندند.

با این وجود، این سیستم هنوز تست نشده است و با وجود اینکه حداقل در برخی موارد رشوه پرداخت می شود، برخی از دانش آموزان بیرون می مانند.

شهرت گفت: «این یعنی این که من باید ... همه چیز را در مورد دکتر شدن و همه چیز را در مورد زلیخا فراموش کنم.»