جنبش اسلامی ازبکستان به دنبال تحت کنترل درآوردن آسیای میانه است

t('articles.tweet')

نشانۀ * بیانگر گزینه ای است که پاسخ دادن به آن ضروری است

• نام شما *
• ایمیل به *
• دیدگاه ها *
• کپچا (پرسش امنیتی)

بازگرداندن اندازۀ قلم (فونت) به حالت اولیه

بیشکک - جنبش اسلامی ازبکستان اولین در بنیادهای سنتی دره فرغانه بناگذاشته شد. در آنجا مذهب قالب و الگوی زندگی محلی است.

همه مسائل در جامعه اسلامی از جمله مسائل زندگی غیردینی به طور گسترده در جامعه اعتبار پیدا می کنند. تجارب و تاریخ کشورهای اسلامی خاور نزدیک و خاورمیانه رهبران سازمان های اسلامی در دره فرغانه و جنوب قرقیزستان را جذب کرده اند. بر اساس برآوردهای محافظه کارانه، تقریباً 1 میلیون نفر از قوم ازبک تنها در منطقه اوش زندگی می کنند.

در بحبوحه هرج و مرج ناشی از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، سازمان های افراطی اسلامی مانند عدالت یوشماسی و لشکر اسلامی در نمنگان تشکیل شدند. تجربیات اولیه این سازمان ها درها را بر روی رقابت جوامع مذهبی و مشارکت آنها در نزاع بر سر قدرت باز کرد. حزب رقابت اسلامی که یک سازمان مذهبی سیاسی است در آستاراخان روسیه تشکیل شد و خیلی زود پیروانی در ازبکستان و روسیه پیدا کردند.

هدف اصلی این سازمان های مذهبی افراطی ایجاد گروهی از کشورهای اسلامی یا خلیفه گری در آسیای میانه است. این سازمان های افراطی بدون استثناء بر اساس خویشاوندی و جامعه مذهبی محلی تشکیل شده اند. اعضا و پیروان آنها در بازارها، قهوه خانه ها و مراسمات وجشنواره های مذهبی و خانوادگی اطلاعات سازمان خود را منتشر می کنند. چنین اطلاعاتی ممکن است شامل فعالیت های جنبش اسلامی ازبکستان حتی آن دسته از فعالیت هایی شود که اجرایی یا تاکتیکی هستند.

رهبران روحانی این سازمان مصمم هستند که واحدهای رزمی تشکیل دهند که یک رسم سنتی در منطقه ای است که یک قرن و نیم پیش جنبش شورشی باسماچی را علیه روسیه تزاری راه اندازی کرد.

اولین نسل جنبش اسلامی ازبکستان در نزاع علیه اسلام کریموف، رئیس جمهور ازبک، در دره فرغانه شکل گرفت. آنها تحت فشار مقامات ازبک مجبور شدند به رده های مخالفان متحد تاجیک بپیوندند. این دسته های نظامی نقش فعالی در جنگ داخلی تاجیکستان بازی کردند. در طی این زمان، اردوگاه هایی در افغانستان و پاکستان این گروه ها را در زمینه فرماندهی، مدیریت، خرابکاری، تبلیغات، جاسوسی و مانورهای تروریستی آموزش می دادند. برخی اعضای جنبش اسلامی ازبکستان همچنین در جمهوری اعلام موجودیت شده ایچکریا آموزش دیده اند و در نبردها در چچن و داغستان شرکت کرده اند. شواهدی موجود است که نشان می دهد آنها در کشورهای عربی نیز آموزش دیده اند.

البته، آنها آموزش پایه نظامی را در طی جنگ داخلی تاجیکستان دیدند، اما باید توجه داشت که بسیاری از شبه نظامیان ابتدا در طی خدمت در ارتش شوروی آموزش نظامی دیدند.

بر اساس ارزیابی های جرم شناسی که توسط وزارتخانه های امور داخله کشورهای آسیای میانه (به ویژه قرقیزستان) انجام گرفته است، شبه نظامیان وابسته به گروه های افراطی در تعدادی از قتل های قراردادی دست داشته اند که برخی از آنها باعث واکنش شدید عمومی شده است.

تحلیلگران با توجه به شباهت های مشکلات افراط گرایان کشورهای افغانستان و پاکستان تقریباً مطمئن هستند که جنگجویان جنبش اسلامی ازبکستان بخشی از قاچاق مواد مخدر در قرقیزستان را در دست گرفته اند.

سلاح به طور غیرقانونی به منطقه حمل می شود؛ چرا که دیده شده است که اعضای جنبش اسلامی ازبکستان از سلاح های غیرقانونی در یک سری حملات تروریستی نه تنها در آسیای میانه، بلکه در کشورهای هم مرز با آن استفاده کرده اند.

جنبش اسلامی ازبکستان طرح های مبسوطی برای آسیای میانه دارد. طبیعت بسته این سازمان مانع از این نشده است که تحلیلگران این سازمان را به طور قطع بخشی از القاعده دسته بندی کنند. در نتیجه، در طی چند سال آینده، این جنبش گام های رادیکالی برای نفوذ بیشتر در جامعه مدنی کشورهای آسیای میانه برخواهد داشت. این گام ها با سود بردن از اقتصاد و سیستم های سیاسی نسبتاً باز این کشورها صورت خواهد گرفت.

یکی از مکانیسم های ممکن برای اجرای این طرح، پولشویی است. پول از سوی حامیانی دریافت می شود که در بخش های صنعتی و تجاری سرمایه گذاری کرده اند. این راه به اعضای گروه های رادیکال امکان می دهد تا مستقیماً در زندگی سیاسی این کشورها مشارکت کنند. آنها می توانند از طریق شیوه های غیرخشونت آمیز اقتصادی و انتخاباتی به قدرت برسند.

حتی امروزه، گفته می شود که برخی از حامیان جنبش اسلامی ازبکستان از طریق کانال های فساد به مؤسسات اجرای قانون، مؤسسات امنیت ملی، ارتش و سازمان های حقوق بشر غیرانتفاعی قرقیزستان نفوذ کرده اند.

فعالیت های کنونی اما نامعلوم اسلامگرایان باعث شده است آسیای میانه شاهد دوره ای از رنسانس اسلامی باشد که رادیکالیسم، بنیادگرایی و مدرنیسم را به هم پیوند داده است. جنبش اسلامی ازبکستان و سازمان های مشابه با اتکاء به اتحاد اسلامی همزیستی مسالمت آمیزی با هم دارند؛ اگرچه آنها دیدگاه های متفاوتی درباره اسلام دارند.

جنبش اسلامی ازبکستان در راه تحقق اهداف جهانی خود مدت کمی پیش در حزب اسلامی ترکستان عضو شد. ماموریت اصلی این حزب ایجاد اتحاد میان ترکستان شرقی (استان کنونی جینجیانگ چین) با ترکستان آسیای میانه است. از آنجا که چین برای متوقف کردن این هدف از نیروی شدیدی استفاده می کند، تحقق آن نیازمند پول و زمان است.

بنیادگرایان همچنین زمینه های حاصلخیزی برای استخدام افراد در آسیای میانه پیدا کرده اند؛ چرا که نارضایتی در اقتصادهای فقرزده قرقیزستان و تاجیکستان و نبود حاکمیت قانون در ازبکستان باعث جوشش آن شده است.

حزب اسلامی ترکستان ممکن است در سراسر آسیای میانه به فعالیت های بزرگ تروریستی دست بزند تا به اهدافش برسد. حامیان یک جبهه اسلامی در هر نزاع سیاسی اهدافشان را دنبال خواهند کرد. اگر لازم شود، آنها درگیری مسلحانه را آغاز خواهند کرد. تحلیلگران می گویند که هر کشور آسیای میانه سلول های کافی از سازمانهای افراطی را در خود دارد که این وظیفه را برعهده بگیرد.

رهبران سیاسی آسیای میانه که تفکر سکولار دارند ممکن است ناخواسته به دشمنانشان کمک کرده باشند. در سال های اخیر، آن دسته از رهبران با جذب چهره های مذهبی برای مشارکت در شوراهای مختلف عمومی و سیاسی از جمله شرکت دادن آنها در تبلیغات انتخاباتی به دنبال گرفتن پشتیبانی بوده اند. با راه دادن آن دسته از روحانیون، آنها سازمان های اسلامی را به افراد زبده روحانی در قدرت تبدیل کرده اند.

توکتوگل کاکچکیف، یک دانشمند سیاسی و یک کلنل ارتش قرقیزستان است. او از دبیرستان سیاسی لنینگراد وابسته به دانشکده مشترک ارتش و سیاسی در وزارت امور داخله شوروی فارغ التحصیل شده است. او بیش از 120 مقاله منتشر شده در زمینه فنون ویژه برای مبارزه با جنایات سازماندهی شده، افراط گرایی، تروریسم و جدایی طلبی و جرم شناسی و علوم سیاسی دارد.