دستگیری حامیان سازمان های مذهبی ممنوعه رو به افزایش است

اوش - هیچکس انکار نمی کند که روابط بین دولت و مذهب در قرقیزستان به وخیم ترین شکل خود رسیده است و سوال این است که چرا.

مقامات دولتی می گویند که اسلامگرایان افراطی یک تهدید محسوب می شوند.

رستم ماماسادیکف، معاون کمیته دولتی امنیت ملی در اکتبر 2009 گفت: "وضعیت مذهب در قرقیزستان افنجاری است و نیازمند اتخاذ اقدامات مناسب و فوری و بسیج کردن مردم است".

وخامت روابط بین دولت و مذهب اسلام از سال 2008 زمانی آغاز شد که مقامات در نوکت مجوز برگزاری مراسم عید فطر در پایان ماه رمضان را ندادند. تظاهرکنندگان سعی کردند تا ساختمان مدیریت محلی را اشغال کنند و دولت بیش از 30 نفر از جمله چند زن و کودک را دستگیر و آنها را زندانی کرد.

مقامات بر روی فعالیت جنبش حزب التحریر متمرکز شده اند که آن گردهمایی و اعتراضات دیگر را سازماندهی می کند.

مرات کازاکف، یک تحلیلگر مستقل سیاسی، به آسیای میانه آنلاین گفت: "در قرقیزستان، سیاسی شدن اسلام یک واقعیت است. به تازگی، جامعه مسلمان کشور به طور فزاینده ای به سمت روندهای سیاسی داخلی کشانده شده است و مورد توجه شدید مقامات قرار گرفته است".

کازاکف گفت که دولت از ترس همین سیاسی شدن شروع به تعقیب قضایی جنبش های مذهبی کرده است. اما این کار عواقبی هم ممکن است داشته باشد.

در اکتبر 2009، علیشیر صابیرف، معاون پارلمان در نشست حزب حاکم آک-ژول، گفت: "زندانی کردن حامیان حزب التحریر خطرناک است: آنها به همراه زندانیان دیگر یک ترکیب انفجاری درست خواهند کرد که کنترل آن دشوار خواهد بود. در بسیاری از زندان ها، مسجد هم وجود دارد. این دقیقا یعنی اینکه لازم است کار اصولی در مسیر اصلی ایدئولوژیکی صورت بگیرد".

کایدر مالیکف، یک متخصص مذهبی، گفت که حزب التحریر در حال به دست آوردن پشتیبان در بین زندانی ها است، اما از بین بردن رکوردها یعنی هیچ عددی وجود ندارد.

عبدالمالک شریپف، یک متخصص مسائل قومی-مذهبی در سازمان حقوق بشری اسپارودلیوست در پاسخ به اینکه چرا اعضای این حزب به زندان انداخته می شوند گفت: "پلیس و سرویس های ویژه ... نمی دانند چطور با حامیان (حزب التحریر) مبارزه کنند. دستگیری تنها سلاحی است که آنها می شناسند".

شریپف گفت که مقامات می توانند براحتی حامیان حزب التحریر را شناسایی و دستگیر کند چون آنها وابستگی خود به این گروه را مخفی نمی کنند؛ پلیس و سرویس های امنیتی نام بسیاری از آنها را می دانند. میشل آندرسون یک روزنامه نگار دانمارکی که سالها است در آسیای میانه کار می کند می گوید که مساله این است که رهبران سیاسی در قرقیزستان و دیگر کشورهای آسیای میانه اسلام را درک نمی کنند، نمی توانند بفهمند چه کسی تندرو و چه کسی میانه رو است و بنابراین همه پیروان اسلام را سرکوب می کنند. او در فیلمی که از تلویزیون الجزیره پخش شد گفت که این کار باعث گسترش افراطیگری اسلامی می شود.

اما اعضای حزب التحریر می گویند که آنها تهدیدی برای صلح نیستند.

بقیت یکی از پیروان این حزب گفت: "ما تندرو نیستیم. ما هیچکس را نمی کشیم و خواستار خشونت نیستیم. هدف ما در تغییر صلح آمیز است".

شریپف موافق این نظر است. او می گوید: "حزب التحریر اساسا به دلیل رد هر گونه روش خشونت آمیز مبارزه دقیقا با دیگر سازمان های مشابه خود متفاوت است. اعضای آن خواستار ایجاد خلیفه گری هستند، اما با ابزارهای صلح آمیز".

او گفت: "موارد مشخصی وجود دارد، درست است، وقتی فقط نوشته های مذهبی وجود دارد، سلاح و مواد مخدر هم در طی دستگیری اعضای حزب پیدا می شود. در حقیقت، این افراد با این کارها مخالف هستند. پلیس باید آنها را دشمنان جامعه، دشمنان خیلی خطرناک معرفی کند. همه این فشنگ ها و اسلحه ها و این هروئین توسط خود افسران پلیس در طی جستجو کار گذاشته می شوند تا بتوان آنها را مدت زمان بیشتری در زندان نگه داشت، در حالی که مدت زمان محکومیت برای داشتن مطالب مذهبی افراطی باید کم باشد".

بر اساس گزارش سرویس مطبوعاتی وزارت امور داخله پلیس در سال 2009 در حدود 14,000 نسخه مطالب چاپی و بیش از 2,000 دستگاه رسانه ای الکترونیکی حاوی مطالب مذهبی افراطی از نمایندگان جنبش های مذهبی پیدا کرده است. افزون بر آن، آنها 13 اسلحه گرم، سه نارنجک و 40 چاشنی پیدا کرده اند. این وزارتخانه توضیح نداده است که پلیس چگونه این سلاح ها را پیدا کرده است.

الکساندر کنیازف، رئیس دفتر شعبه بیشکک موسسه کشورهای مستقل مشترک المنافع که مقر آن در مسکو است، در توضیح رشد حزب التحریر گفت: "وضعیت اقتصادی تسریع کننده افزایش فعالیت سازمان های مذهبی ممنوعه است".

کنیازف گفت که فقر، بیکاری و عدم امنیت اجتماعی مردم را از دولت دور کرده و به سمت مبلغان مذهبی می کشاند که به آنها می گویند که تنها مذهب است که می تواند به آنها آزادی و رفاه بدهد.

امام جماعت مسجد شاکر-عطا در یکی از روستاهای جنوب قرقیزستان گفت: "مردم از چیزهایی مانند دموکراسی و اقتصاد بازار آزاد نومید شده اند و اغلب آنها از "خلوص ایمان" هم ناامید شده اند و آنچه اعضای حزب التحریر به آنها پیشنهاد می کنند نه تنها به دین، بلکه به دولت هم آسیب می زند".

مرات سویونبایف، یک تحلیلگر سیاسی، گفت که دلیل شهرت حزب التحریر در بین محرومین این است که حامیان آنها یک نسخه عدالت اجتماعی به شکل خلیفه گری را ارائه می دهند که آنها می خواهند در آسیای میانه ایجاد کنند.

سویونبایف گفت: "اسلام اجتماعی ترین مذهب دنیا است. حس مسئولیت پذیری اجتماعی مسلمانان بسیار بالا است. مبلغان سازمان های مذهبی ممنوعه در استخدام اعضای جدید با سوء استفاده از ضعف نمایندگان اسلام رسمی بر روی این مسئله تمرکز می کنند".

سویونبایف گفت که در بین قرقیزها موقعیت تندروهای مذهبی چندان قوی نیست.

سویونبایف گفت: "قرقیزستان هیچ وقت مذهبی نبوده است. برای آنها، اسلام یک بخش از فرهنگ مانند موسیقی و ادبیات است. تنگریسم که مذهبی کهن است برای قرقیزها بیشتر از تفکر اسلامی قابل قبول است".

یک عضو حزب التحریر که با وجود اینکه به راحتی گفت که عضو این حزب است ولی اسم واقعی خود را نگفت در طی یک مصاحبه تلفنی از روسیه، جایی که در آنجا زندگی و کار می کند گفت: "مگر تنها من هستم! برخی از دوستان من تنها به خاطر اینکه من را می شناسند دستگیر شده اند و از نظر پلیس این یعنی آنها عضو حزب التحریر هستند".

شریپف رویکرد پاکسازی که مقامات به کار می برند را توضیح داد.

شریپف گفت: "اتفاق می افتد که در متن مبارزه با افراط گرایی، افرادی که مرتبط به سازمان های مذهبی زیرزمینی نیستند دستگیر می شوند - آنهایی که برای مقامات نامطلوب هستند و [در نظر مقامات] باید جداسازی شوند". او گفت: "این هم یک شیوه است ... برای اینکه خطر سازمان های مذهبی تندرو به جهانیان نشان داده شود و روش های کنترل آنها از جمله نقض حقوق بشر را توجیه کنند".